İş kazalarına dair SGK’ya bildirim yapma yükümlülüğü ve bildirim süresi iki ayrı kanunla (5510 ve 6331) belirlenmiştir.
SGK’nın tüm işlemlerine esas teşkil eden 5510 sayılı Kanuna göre iş kazası en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde Kuruma bildirilmelidir. Ancak bu süre, iş kazasının işverenin kontrolü dışındaki yerlerde meydana gelmesi halinde işverenin iş kazasını öğrendiği tarihten itibaren başlayacaktır. İlgili hüküm aşağıdaki gibidir.
a) İş kazasının (…) sigortalılar bakımından bunları çalıştıran işveren tarafından, o yer yetkili kolluk kuvvetlerine derhal ve Kuruma da en geç kazadan sonraki üç işgünü içinde, (…) iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesi ile doğrudan ya da taahhütlü posta ile Kuruma bildirilmesi zorunludur.
Bu fıkranın (a) bendinde belirtilen süre, iş kazasının işverenin kontrolü dışındaki yerlerde meydana gelmesi halinde, iş kazasının öğrenildiği tarihten itibaren başlar.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 13 üncü maddesi
6331 sayılı Kanuna göre de iş kazası en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde Kuruma bildirilmelidir. İlgili hüküm aşağıdaki gibidir.
(…) İşveren, aşağıdaki hallerde belirtilen sürede Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirimde bulunur:
a) İş kazalarını kazadan sonraki üç iş günü içinde. (…)
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 14 üncü maddesi
Görüldüğü üzere iki kanunda da süre üç iş günü olarak belirlenmiştir. Ancak işverenin geç öğrenme hali 5510 sayılı Kanunda yer almışken 6331 sayılı Kanunda buna yönelik ayrıca bir hükme yer verilmemiştir.
İş Kazasını Geç Öğrenen İşverene İdari Para Cezası Uygulanır mı ?
SGK neredeyse tüm idari para cezalarını 5510 sayılı Kanun uyarınca uygulamaktadır. Fakat 5510 sayılı Kanunda iş kazasını bildirmeme/geç bildirme fiiline dair herhangi bir ceza öngörülmemektedir. Bu fiile dair ceza 6331 sayılı Kanunun 26 ncı maddesinde kendine yer bulmuş olup, iş kazasının bildirilmemesi halinde işyeri tehlike sınıfı ve çalışan sayısına göre belirlenecek tutarda idari para cezası SGK tarafından uygulanmaktadır. Ceza uygulanmasını emreden 6331 sayılı Kanunda geç öğrenme hali veya işverenin kazadan haberi olmaması gibi hükümler belirtilmediği için süre her hâlükârda olay tarihinden itibaren hesaplanacak ve geç öğrenme halleri hiçbir şekilde dikkate alınmayacaktır.
Geç Öğrenme Halinin Hiç Önemi Yok mu?
İşverenin iş kazasını geç öğrenmesine dair hüküm sadece 5510 sayılı Kanunda bulunmaktadır. Dolayısıyla bu kanun uyarınca işverenden alınacak masraflarda geç öğrenme hali önem taşımaktadır.
İş kazasının, 13 üncü maddenin ikinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sürede işveren tarafından Kuruma bildirilmemesi halinde, bildirim tarihine kadar geçen süre için sigortalıya ödenecek geçici iş göremezlik ödeneği, Kurumca işverenden tahsil edilir.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 21 nci maddesi
İşveren, iş kazasını kendi kontrolü dışındaki yerlerde gerçekleşmesi nedeniyle geç öğrenmişse ve öğrendiği tarihten itibaren 3 iş günü içinde SGK’ya bildirim yapmışsa sigortalıya ödenecek geçici iş göremezlik ödeneği kendisinden tahsil edilmeyecektir.
- Örnek
İşveren, iş kazasını geç öğrendiğini, kazayı öğrenir öğrenmez bildirim yaptığını ve haksız uygulanan ceza ve masraf tutarının iptalini talep ederek ilgili bilgi/belgelerle SGK’ya itiraz etmiştir. Ceza uygulanmasına neden olan 6331 sayılı Kanunda geç öğrenme halinin bir önemi olmadığı için idari para cezası itirazı reddedilecek fakat 5.000,00 TL tutarındaki iş göremezlik ödeneğinin rücu işleminden vazgeçilecektir.
İş kazasını geç öğrendim işçi bana haber etmemiş. Gitmiş rapor almış haberim yok. 3 tane işçi çalıştırıyorum. Bu adam bana böyle bir şey yaşattı. Trafik kazası yapmış günler sonra haberim oldu önemli birşey değil dedi sonra iş kazası raporu almış. Benim bilgim olsa neden bildirmeyeyim. 2 aydır raporlu işe gelmiyor sigortaya gittim ne yapmam lazım diye bildirim yapmamışsınız zaten ceza gelecek dedi bildirimi yapsanda olur yapmasanda olur dediler. Ne yapacağımı şaşırdım.
Bildiriminizi geç de olsa mutlaka yapın. Neden geç yaptığınızı da dilekçeyle varsa bilgi belgeleri ek yaparak bildirin. Sigortalının almış olduğu rapor paralarının sizden geri alınmaması veya daha az tutarda geri alınması için bu bildirim elzemdir. İdari para cezasına gelirsek maalesef bu cezanın iptal edilme şansı bulunmuyor. Rapor alan işçi size bildirmese de vizite sisteminden provizyonu görme şansınız var ancak pratikte ne yazık ki bu sistem hem uygulamadan hem de paydaşlardan kaynaklı sağlıklı/verimli kullanılamıyor.