- Tüzel kişilere öncelikle elektronik tebligat yapılması zorunludur. Bu yazı herhangi bir sebeple elektronik tebligat yapılamayan ve fiziki adresi de kapalı olan şirketlere yapılacak tebligatları kapsamaktadır.
- Vergi dairesi kayıtlarına göre işi bırakan, re’sen terk statüsünde olan veya SGK kayıtlarına göre sicil dosyası kanun kapsamından çıkan bir şirketin tüzel kişiliği sona ermemektedir. Yaygın uygulamada işyerinin zaten kapalı olduğu zannıyla tebligat evrakları şirket ortaklarının adreslerine gönderilebilmektedir. Ancak bu tebligatlar usulsüz sayılmalıdır. Bu şirketlerin tüzel kişilikleri halen devam ettiği için tebligat evrakı mutlaka şirket adresine gönderilmeli, muhatabın adreste bulunamaması veya adresin boş ve kapalı olduğu hususlarının tespit edilmesi durumunda 21/1 hükümlerine göre tebliğin tamamlanması gerekmektedir.
Tüzel kişilere yapılacak olan tebligatlara ilişkin hükümler 7201 sayılı Tebligat Kanununun 12 ve 13 üncü maddelerinde belirtilmiştir. İlgili maddelere göre şirket adresine yapılacak tebligat öncelikle “salahiyetli mümessile” yani şirketin yetkili organlarını temsil eden kişiye, bunun mümkün olmaması halinde evrakı almaya yetkili bir müdür veya temsilciye bunun da mümkün olmaması halinde şirket çalışanlarından birine usulüne uygun olarak yapılmalıdır.
Ancak…
Ticaret sicil müdürlüğü kayıtlarına göre aktif statüde olup, tüzel kişiliğinin varlığı devam ettiği halde fiili durumda adreste bulunmayan/kapalı olan veya nereye taşındığı belli olmayan birçok şirket bulunmaktadır. Bu şirketlere yapılacak olan tebligatlar büyük oranda yapılamamakta veya usulsüz yapılmaktadır. Nihayetinde bu şirketler hakkında ya işlem yapılamamakta ya da usulsüz tebligat nedeniyle geçersiz kılınabilecek işlemler tesis edilmektedir.
Fiziken tebliğ imkanı bulunmayan durumlarda 7201 sayılı Tebligat Kanunu m. 21/1 ve m. 35/4 hükümlerinin uygulanmasını uygun görmüştür. Kanunun 35. maddesi hükümlerine göre sadece yargı makamları tebliğ evrakı gönderebileceği için bu yazımızda kamu kurum ve kuruluşlarınca veya diğer paydaşlarca daha çok kullanım alanı bulan 21/1 madde hükümlerine değinilmiştir.
Tüzel kişiliği olan şirkete yapılacak tebligat için önce doğru adresin belirlenmesi elzemdir. Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 57 nci maddesinde bu duruma açıklık getirilmiştir.
Daha önce tebligat yapılmamış olsa bile, tüzel kişiler bakımından ana statü, sicil, tüzük ve kuruluş senedi gibi resmî kayıtlardaki adresleri esas alınır ve bu madde hükümleri uygulanır.
Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik 57/4
Gerçek kişiler için nasıl Merkezi Nüfus İdaresi Sistemi (MERNİS) adres tespiti için kullanılıyor ise tüzel kişiler için de Merkezi Sicil Kayıt Sistemi (MERSİS) kullanılmaktadır. Dolayısıyla şirketlerin adres tespiti için mutlaka bu veri tabanı kontrol edilmeli ve doğru adresin tespiti sağlanmalıdır. Daha sonra bu adrese 12 ve 13 üncü maddelere uygun olarak tebliğ yapılması için tebliğ evrakı gönderilmeli, evrakın şirketin kapalı olması nedeniyle iade edilmesi durumunda tebligatın Tebligat Kanununun 21/1 inci maddesine göre yapılması gerekmektedir. Buna göre gönderilecek tebliğ zarfının üzerine “Adres muhatabın ticaret sicil kayıtlarındaki resmi adresidir. Tebligat Kanununun 21/1 maddesi hükümlerine göre tebliği rica olunur.” notunun iliştirilmesi tebliğ memurunun birazdan bahsini edeceğimiz hususlara dikkat etmesi açısından faydalı olacaktır.
Kendisine tebligat yapılacak kimse veya yukarıdaki maddeler mucibince tebligat yapılabilecek kimselerden hiçbiri gösterilen adreste bulunmaz veya tebellüğden imtina ederse, tebliğ memuru tebliğ olunacak evrakı, o yerin muhtar veya ihtiyar heyeti azasından birine veyahut zabıta amir veya memurlarına imza mukabilinde teslim eder ve tesellüm edenin adresini ihtiva eden ihbarnameyi gösterilen adresteki binanın kapısına yapıştırmakla beraber, adreste bulunmama halinde tebliğ olunacak şahsa keyfiyetin haber verilmesini de mümkün oldukça en yakın komşularından birine, varsa yönetici veya kapıcıya da bildirilir. İhbarnamenin kapıya yapıştırıldığı tarih, tebliğ tarihi sayılır.
7201 sayılı Kanun 21/1
21/1 Hükümlerine Göre Tebligatın Geçerlilik Şartları Nelerdir?
Posta memurunun kapalı şirketin adreste bulunmama sebebini araştırma yükümlülüğü yoktur. Çünkü tüzel kişinin adreste bulunmaması halinde, bunun nedeninin araştırılması ve tevziat saatinden sonra adrese dönüp dönmeyeceğinin tespiti hükmi şahısların niteliği itibari ile anlamsızdır ve böyle bir araştırmanın yapılmamış olması tebligatın usulsüzlüğü sonucunu doğurmaz. Dolayısıyla posta memuru adres kapalı da olsa herhangi bir araştırma yapmadan tebliğ evrakını muhtara bırakabilmekte ancak bu durumu en yakın komşularından birine, varsa yönetici veya kapıcıya da bildirerek haber kağıdını kapıya yapıştırmalıdır. Burada önemli olan tebliğin muhtarlığa bırakılma durumunun hangi komşuya haber verildiğinin belirtilmesi ve haber kağıdının muhatabın kapısına yapıştırılmasıdır. Bu bilginin bulunmadığı ve haber kağıdının yapıştırılmadığı tebligatlar usulsüzdür.
Konunun daha net anlaşılması için mahkeme kararlarından derlenen tebliğ metinlerini incelemek geçersizlik sebeplerini anlamlandırmak bakımından faydalı olacaktır.
Muhatabın adresinin kapalı olması sebebiyle en yakın komşu/kapıcı/yönetici Ayşe Y. dan sorulmuş, muhatabın çarşıya gittiği sözlü/imzalı beyan edilmiş, imzadan imtina edilmiştir. Tebligat Çamçeşme mahalle muhtarı imzasına 05.04.2017 tarihinde teslim edilmiş olup, 2 nolu haber kağıdı muhatabın kapısına yapıştırılmıştır. Ayrıca en yakın komşu/kapıcı/yöneticiye haber verilmiştir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Esas No : 2019/12-630 Karar No : 2022/1087
Somut durumda mahkeme muhatabın nerede olduğu hakkında soru sorulan komşunun adının(Ayşe Y) olmasına rağmen haber verilen en yakın komşu, kapıcı veya yöneticinin adı ve kim olduğunun belirtilmemesini tebligatın geçersiz sayılması için yeterli görmüştür.
Gösterilen adrese gidildi. Dağıtım esnasında muhataba ulaşılamadı. Bu sebepten dolayı site yönetimine soruldu. Site yönetimi muhatabın bu adreste ikamet ettiğini tevziat saatinde adres dışında olduğunu sözlü beyan etti. İsim ve imzadan imtina edildiğinden Tebligat 21/1. maddesi gereğince 2 Nolu haber kağıdı muhatabın kapısına yapıştırılarak ilgili mahalle muhtarlığına tebliğ edilmiştir.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi Esas No:2021/4169 Karar No: 2021/8834
Somut durumda haber verilen komşu/yönetici ismi bulunmadığı için tebligat geçersiz sayılmıştır. Her ne kadar şirketin kapalı olması durumunda adreste bulunmama nedeninin araştırılması gerekmemekte ise de, komşuya haber verme yükümlülüğü bulunmaktadır.
Gösterilen adreste kimse bulunmaması, adresin kapalı olması sebebiyle muhatabın en yakın komşusundan sorulmuş, isim vermeyen komşunun sözlü beyanında muhatabın geçici olarak çarşıya gittiğinin beyan edilmesi üzerine tebliğ zarfı …..Muhtarı’na teslim edilerek 2 nolu haber kağıdı muhatabın kapısına yapıştırılarak isim vermeyen en yakın komşuya haber verilmiştir.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi Esas No: 2014/22429 Karar No: 2015/276
Somut durumda komşunun isimden imtina ettiğine ilişkin şerh mevcut olsa da isimden imtina edilemeyeceği belirtilerek tebligat usulsüz sayılmıştır. Yargı kararları imzadan imtina edilmesini makul karşılarken isimden imtina edilmesini uygun görmemektedir.
Marangozlar … Ltd. Şti.’nin ticaret sicilde kayıtlı adresine çıkartılan adresin kapalı olduğu, yan komşu Salih Tozluk’tan soruldu: İş takibinde olduğu beyan edildiğinden T.K. 21. madde gereğince Terazidere Mahallesi Muhtarı … teslim edilmiş, 2 nolu haber kağıdı muhatabın kapısına yapıştırılmış ve isim ve imzadan imtina eden komşuya haber bırakılmıştır.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi Esas No: 2020/1615 Karar No: 2020/9685
Somut olayda haber verilen komşunun ismine yer verilmediği için tebligat geçersiz sayılmıştır.
Muhatabın adresinin geçici kapalı olduğu komşu 47/A Ünite Teknik İnş. Ltd. Şti den soruldu, evrak mahalle muhtarına tebliğ edildiği, 2 nolu haber kağıdının muhatabın kapısına yapıştırıldığı en yakın komşuya haber verildi.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi Esas No: 2021/2696 Karar No: 2021/7081
Somut durumda haber verilen komşunun isminin usulüne uygun bir şekilde tutanağa geçirilmemesi hali geçersizlik nedeni sayılmıştır.
Adres Kapalı, imzadan imtina eden komşusu görevli muhatabın çarşıya gittiğini söyledi, TK’nın 21.Maddesine göre Mahalle muhtarına tebliğ edildi, 2 nolu haber kağıdı adresin kapısına yapıştırıldı, imzadan imtina eden komşusuna haber verildi.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi Esas No: 2021/8556 Karar No: 2022/1894
Somut durumda haber verilen komşunun isminin usulüne uygun bir şekilde tutanağa geçirilmemesi hali geçersizlik nedeni sayılmıştır.
Plastik İnş. Otom .San. Tic. Ltd.Şti.’ne ödeme emrinin ticaret sicil adresi olan “Uluönder Mah Baksan 96. Blok no 8 Tepebaşı/…” adresine 7201 Sayılı T.K’nun 21/1.maddesi gereğince gidilmiş tevziat saatlerinde adresin sürekli kapalı olup muhatap komşular tarafından tanınmıyor, mahalle muhtarına tebliğ edilip kapısına haber kağıdı yapıştırılmıştır.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi Esas No: 2022/1688 Karar No: 2022/8649
Somut durumda yine haber verilen komşunun isminin usulüne uygun bir şekilde tutanağa geçirilmemesi hali geçersizlik nedeni sayılmıştır.
Gösterilen adres tevziat saatlerinde kapalı olup imzadan imtina eden D:7 komşudan soruldu, muhatabın çarşıda olduğu beyan edip isim ve imzadan imtina etti. Evrak Ahmediye Muhtarlığı’na tebliğ edilerek muhatabın kapısına 2 nolu haber kağıdı yapıştırıldı isimden ve imzadan imtina eden D:7 bulunan komşusuna haber verildi.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi 2019/11513 Esas 2019/14937 Karar
Somut durumda komşunun kim olduğu belirtilmediği ve yalnızca kapı numarasının yazılmasının yeterli olmayacağı belirtilerek tebligat geçersiz kılınmıştır. Benzer bir olaya ilişkin Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 22/12/2004 tarihli, E:12-765, K:730 sayılı kararında belirtildiği üzere böyle bir durumda tebliğ memurunun gerçekten muhatabın adresine gittiği ve fakat bulamadığı belgelenmemiş, yapılan işlem tebliğ memurunun soyut beyanından ibaret kalmıştır. (4. Hukuk Dairesi 2016/13238 E. , 2019/186 K.)
Sonuç olarak…
Tüzel kişiliği bulunan ve MERSİS kayıtlarında aktif olan bir şirketin ticaret sicil adresine tebligat gönderildikten sonra posta memurunca sırasıyla
- Tüzel kişinin yetkili temsilcisine, yetkili temsilci yoksa,
- Görev yönünden temsilciden sonra gelen kimseye veya evrak müdürü gibi bu işle görevlendirilmiş kimseye, bu da yoksa
- Tüzel kişinin başka çalışanına tebliğ işlemi yapılır.
Ancak şirketin kapalı olması, adreste bulunmaması veya adresini değiştirdiği halde ticaret sicil kayıtlarına bunu bildirmemesi nedeniyle evrakın iadesi yapılırsa, 21/1 hükümlerine göre tebliğ yapılması mümkündür. Böylelikle usulüne uygun olarak komşuya haber verme yükümlülüğünün yerine getirildiği ve haber kağıdının kapıya yapıştırıldığı bir tebligat evrakı muhtarlığa bırakıldıktan sonra hukuken geçerli bir tebligat sayılacaktır.
Günümüzde fiiliyatta herhangi bir faaliyeti bulunmadığı halde ticaret sicil kayıtlarında aktif statüde görünen birçok şirket bulunmaktadır. Bu şirketler bürokratik süreçlerle uğraşmak istememe, terkin edilme masraflarına katlanmaktan kaçınma gibi nedenlerle varlıklarını devam ettirmektedir. Ancak kendilerini ilgilendiren herhangi bir konuda 21/1 hükümlerine göre tebliğ alabilecekleri için muhatabın tebligattan haberdar olmaması birçok problemi beraberinde getirmektedir. Bu şirketlerin usulüne uygun olarak 21/1 hükümlerine göre yapılmış bir tebligat evrakına “haberimiz olmadı” itirazını yapması mümkün değildir. Çünkü şirket ticari faaliyetini sona erdirdiyse, ticaret kaydını sicilden terkin ederek tüzel kişiliğini sona erdirmesi gerekir. Yok sadece adresini değiştirdiyse yine bu değişikliği sicile bildirmelidir. Aksi takdirde mevcut adrese yapılacak tebligat, belirttiğimiz hususlara dikkat edilmesi durumunda adres kapalı olsa dahi geçerli sayılacaktır.
