Bir işyerinde işe başlayan sigortalının sigortalı işe giriş bildirgesinin işe başlamadan en az 1 gün önce SGK’ya verilmesi gerekmektedir. Aksi takdirde her bir sigortalı için bir asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanmaktadır.
Millî eğitim müdürlükleri özellikle çalıştırdıkları ücretli öğretmenler için her sene çok sayıda işe giriş ve çıkış işlemi yapmakta ve sıklıkla yukarıda belirttiğimiz idari para cezasına maruz kalmaktadır. Bu cezaların birçoğu yersiz yere uygulanmakta olup, bu durumu açıklığa kavuşturmadan önce bazı detaylara göz atmak gerekmektedir.
Ücretli Öğretmenlerin Statü Sorunu
657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesi üç tip personel istihdamına cevaz vermektedir.
- (a) fıkrasında asli ve sürekli kamu hizmetlerini yerine getiren memurlar,
- (b) fıkrasında sözleşmeli personel,
- (d) fıkrasında ise sürekli işçi kadrosunda çalıştırılan sürekli işçiler ve geçici iş pozisyonlarında altı aydan az olmak üzere belirli süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan geçici işçiler yer almaktadır.
2017 yılında aynı maddenin geçici personel istihdamını içeren (c) fıkrası mülga edilmiş olup, fıkra aynı cümlelerle “Sözleşmeli Personel” başlıklı 4/b fıkrasına eklenmiştir. Kamu kurumları bu üç istihdam şekli dışında herhangi bir personel çalıştıramamaktadır. Fakat bazı kanuni düzenlemeler ile bu kısıt aşılabilmektedir.
Ücretli öğretmenlik uygulaması, 657 sayılı Kanunun 89 uncu madde hükmüne dayanılarak yürütülmekte olup her ne kadar (b) fıkrasına yakınsayan (mülga 4/c hükümleri nedeniyle) bir durum içerse de doğrudan bir istihdam statüsü ile örtüşmemektedir. Fakat evvelden beri SGK uygulamasında bu çalışanların istihdam türünün 657 sayılı Kanunun 4’üncü maddesinin (c) bendinde belirtilen esaslara benzer olması nedeniyle işsizlik sigortası primi kesilmemekte ve günümüzde bu uygulama aynen devam etmektedir. 2004 tarih ve 16-309 Ek sayılı SSK Genelgesinin ilgili bölümleri aşağıdaki gibidir.
02.12.1998 tarih ve 98/12120 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan (Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen ve Yöneticilerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Esasların 9’uncu maddesi gereğince, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okul ve kurumlarda öğretmen sayısının yetersiz olması halinde ders ücreti karşılığında görevlendirme yapılabildiği ve bunların tam olarak 657 sayılı Kanunun 4’üncü maddesinin (c) bendinde belirtilen esaslara ve prosedüre uygun olarak çalıştırılmamakla birlikte, kendileriyle çalıştırılma usulü ve nitelik itibariyle geçici personel istihdamı paralelinde bir istihdam ilişkisi kurulduğu, nitekim, yerleşik yargı kararlarında da; bunların Sosyal Sigortalar Kurumuyla ilişkilendirilmek suretiyle 657 sayılı Kanunun 4’üncü maddesi kapsamında geçici personel statüsünde çalıştırıldığının, görev ve ücretlerinin de aynı Kanunun 89’uncu maddesi çerçevesinde tespit edildiğinin, aradaki ilişkinin hizmet akdine değil, İdare Hukuku ilişkisine dayandığının hükme bağlandığı, dolayısıyla anılan Bakanlar Kurulu Kararı kapsamında çalıştırılan usta öğreticiler ile ders ücreti karşılığında çalıştırılan öğretmenler,
Hakkında da işsizlik sigortası primi açısından 657 sayılı Kanunun 4’üncü maddesinin (c) bendine göre her yıl alınan Bakanlar Kurulu Kararları uyarınca ders ücreti karşılığı çalıştırılanlar gibi işlem yapılması gerektiği yönünde görüş bildirilmiştir.
Bu bakımdan, anılan Bakanlığın görüşü doğrultusunda, yukarıda belirtilen statüde çalıştırılanlardan da 4447 sayılı Kanunun 4571 sayılı Kanunla değişik 46’ncı maddesi gereğince kendilerine ödenen ücretlerden işsizlik sigortası priminin kesilmemesi uygun görülmüştür.
SSK Genelgesi 16/327. Ek (İşsizlik Sigortası Kapsamına Girmeyenler)
Ücretli öğretmenlerin aylık prim ve hizmet belgesinde hizmetleri 13 numaralı belge türü (Tüm Sigorta Kollarına Tabi Olup İşsizlik Sigortası Primi Kesilmeyenler) ile SGK’ya bildirilmekte olup, haklarında işsizlik sigortası primi kesilmemektedir. Ücretli öğretmenler 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa dayalı olarak istihdam edilmekte olup, çalışma süresinin hesaplanması yönü haricinde 4857 sayılı İş Kanununa tabi değillerdir. Bunlar doğrudan bir istihdam türü ile ilişkilendirilemese de 4/c fıkrasındaki geçici personel istihdamına benzetilmiş olup (4/c fıkrasının mülga edilmesi nedeniyle artık bu benzetme 4/b-Sözleşmeli Personel fıkrası için geçerlidir) bu nedenle haklarında en azından SGK uygulaması özelinde 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununa göre işsizlik sigortasına tabi olmayan personel muamelesi yapılmaktadır ve bunlar hakkında işe giriş süresini belirtir mevzuat hükmü aşağıdaki gibidir.
“İşverenler, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılan kişileri, 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalılık başlangıç tarihinden önce, sigortalı işe giriş bildirgesi ile Kuruma bildirmekle yükümlüdür. Ancak işveren tarafından sigortalı işe giriş bildirgesi;
c) Kamu idarelerince istihdam edilen 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununa göre işsizlik sigortasına tabi olmayan sözleşmeli personel ile kamu idarelerince yurt dışı görevde çalışmak üzere işe alınanların, çalışmaya başladıkları tarihten itibaren bir ay içinde, Kuruma verilmesi halinde, sigortalılık başlangıcından önce bildirilmiş sayılır.”
5510 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin birinci fıkrası
Sonuç olarak yaygın bilinenin aksine ücretli öğretmenlerin işe giriş bildirgesi çalışmaya başladıkları tarihten itibaren bir gün önce değil, bir ay içinde, Kuruma verilmesi halinde, sigortalılık başlangıcından önce bildirilmiş sayılır. Birçok millî eğitim müdürlüğü konunun özünün yanlış bilinmesi nedeniyle bu kolaylıktan istifade etmemekte, İPC yaptırımına maruz kalmamak adına yoğun bir mesai ile giriş bildirgelerini göreve başlamadan bir gün evvel Kuruma vermeye çalışmaktadır. Bu durum sayıca fazla bildirim yapacak müdürlüklerde ciddi ve gereksiz bir sıkışıklığa sebebiyet vermektedir.
1 Ay Bile Değil, Göreve Başladığı Gün Bildirge Verdik. Peki SGK Neden Ceza Uyguluyor ?
Millî Eğitim Müdürlükleri SGK’ya işe giriş bildirgesi verirken çoğu zaman aşağıdaki istisnai durumu işaretlemeden bildirim yapmaktadır. Bu durumda e-bildirge sistemi süresi dışında bildirge veren işyerlerini ilgili sosyal güvenlik merkezine otomatik olarak liste halinde bildirmekte ve SGK ilgili ünitesi bu listelere göre idari para cezası yaptırımı uygulamaktadır. Böylelikle kanunun kamu idaresine işsizlik sigortasına tabi olmayan personel için tanıdığı istisnai durumu işe giriş bildirgesini verme esnasında işaretlemeyen müdürlük, özel sektörde herhangi bir işe giriş bildirgesini geç veren işveren gibi muamele görecektir.
İPC iptal edilebilir mi ? İtiraz İmkanı Var mı ?
Evet. İlgili kamu idaresi işe girişi yapılan ücretli öğretmenlerin/çalışanların 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununa göre işsizlik sigortasına tabi olmayan personel olduğu ve haklarında 13 belge türü ile bildirim yapıldığını belirtir bir dilekçe/resmi yazı ile SGK’ya itiraz etmeleri durumunda cezalar iptal edilecektir.
Sözleşmeli Öğretmenler İçin de Aynı Hükümler Geçerlidir
Sözleşmeli öğretmenler ücretli öğretmenlerden farklı olarak bir benzerlik yönüyle değil, doğrudan 657 4/b kapsamında sözleşmeli personel sayılmakta olup, 4447 sayılı Kanunun 46 ncı maddesi gereğince haklarında işsizlik sigortası primi kesilmemekte, aylık prim ve hizmet belgesinde hizmetleri 13 numaralı belge türü ile bildirilmektedir. Dolayısıyla yukarıda bahsettiğimiz gibi sözleşmeli öğretmenlere dair verilecek işe giriş bildirgeleri de 1 aylık süreye tâbidir. Fakat Millî Eğitim Bakanlığı dahi taşraya gönderdiği yazılarda yanlış bilgilere yer vermekte, millî eğitim müdürlüklerini yersiz yere bir gün önce giriş yapılması hususunda uyarmaktadır. Hatalı bilgiye yer veren ilgili bir genel yazıya aşağıda yer verilmiştir.
MEB yazısındaki bilgi yanlış olup, sözleşmeli öğretmenlerin işe giriş bildirgesindeki yasal süre SGK uygulamasında 1 ay olarak uygulanmaktadır. Bu süre zarfında verilen bildirgelere geriye yönelik de olsa ceza verilmeyecektir.
Bu yanlış uygulamanın bir neticesi olarak KPSS sonucu atanıp ilk defa göreve başlayan sözleşmeli öğretmenlerin göreve başlamadan en az bir gün önce evrak teslim etmesi istenmekte, aynı gün evrak getiren ve başlamaya hazır olan öğretmenin (İPC’ye maruz kalma endişesi ile) ertesi güne veya daha sonraki bir tarihe işe girişinin yapılarak hak kayıplarına uğramalarına sebebiyet verilebilmektedir.
Diğer Sözleşmeli Personeller İçin de Aynı Hükümler Geçerlidir
Kamu kurumlarında 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (b) bendi kapsamında çalışan diğer sözleşmeli personeller için de 4447 sayılı Kanunun 46 ncı maddesi gereğince işsizlik sigortası primi kesilmediğinden (aylık prim ve hizmet belgesinde hizmetleri 13 numaralı belge türü ile bildirilenler) bu yazıda yer alan hükümlere tabidir.
EK BİLGİ
657 4b sözleşmeli personel için de geçerli mi ? SGK ceza gönderir endişesindeyiz.
Evet geçerlidir. Hiçbir endişeniz olmasın.