İşe gelmeyen çalışanlar için eksik gün nedeni bildirilirken 15- Devamsızlık kodu kullanılmaktadır. SGK tarafından yayınlanan 2020/20 sayılı İşveren İşlemleri Genelgesinde bu kod ile eksik bildirilen her bir gün için ayrı ayrı devamsızlık tutanağı düzenlenmesi öngörülmüş olup işveren veya işveren vekilinden birisinin imzası ile varsa şahitlerle birlikte imzalanan tutanakların geçerli sayılacağı belirtilmiştir. Devamsızlık tutanağının ne şekilde düzenleneceği konusunda herhangi bir şekil şartı bulunmamaktadır.
Peki işveren işe gelmeyen işçi için bu tutanakları tanzim ettikten sonra eksik gün bildirimi yapabilirken, işe geç gelen işçi hakkında da eksik gün bildirimi yapabilir mi ?
Pratikte işe geç gelen işçiler hakkında devamsızlık tutanağı tutulup kişinin geç kaldığı saatlerin toplanarak her 7.5 saat başına 1 günlük prim gününün eksik bildirilme uygulaması oldukça yaygındır. Söz gelimi sigortalı Mehmet için düzenlenen 02.09.2024 tarihli tutanakta işe 3 saat geç kaldığı, 09.09.2024 tarihli tutanakta 30 dakika geç kaldığı, 18.09.2024 tarihli tutanakta 1 saat 45 dakika geç kaldığı, 20.09.2024 tarihli tutanakta 15 dakika geç kaldığı, 25.09.2024 tarihli tutanakta 2 saat geç kaldığı belirtilerek usulüne uygun imza edilmiştir. İşveren sigortalı Mehmet’in devamsızlık süresinin 7.5 saate erişmesi nedeniyle Eylül/2024 döneminde eksik gün sayısını 1, prim gün sayısını 29 olarak bildirmiştir. Bu tür bir uygulama kesinlikle yanlıştır.
Bu ayrımı daha iyi kavrayabilmek için devamsızlık tanımına bakmak gerekmektedir. Yerleşik Yargıtay kararlarına göre devamsızlık “işçinin işine devam etmemesi hali“dir. Bir diğer deyişle devamsızlık, işverenden izin almaksızın ve çalışanın haklı bir mazereti olmaksızın işyerine hiç gelmemesi halidir. Ancak işe geç gelen işçi geç de olsa her halükarda işe gelmiş sayılmaktadır. Hatta mesai bitiminden hemen önce işe gelen bir işçi için dahi devamsızlık fiilinden bahsetmek mümkün değildir. Dolayısıyla bu işçi için tutulan tutanak sonrası herhangi bir yöntemle prim gününü eksik hesap etmek yanlış olacaktır.
“ İşveren, işyeri sahipleri; işyeri defter, kayıt ve belgelerini ilgili olduğu yılı takip eden yılbaşından başlamak üzere on yıl süreyle, kamu idareleri otuz yıl süreyle, tasfiye ve iflâs idaresi memurları ise görevleri süresince, saklamak ve Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilen memurlarınca istenilmesi halinde onbeş gün içinde ibraz etmek zorundadır.
Sigortalıların otuz günden az çalıştığını gösteren bilgi ve belgelerin Kurumca istenilmesine rağmen ibraz edilmemesi veya ibraz edilen bilgi ve belgelerin geçerli sayılmaması halinde otuz günden az bildirilen sürelere ait aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi, yapılan tebligata rağmen bir ay içinde verilmemesi veya noksan verilmesi halinde Kurumca re’sen düzenlenir ve muhteviyatı primler, bu Kanun hükümlerine göre tahsil olunur.”
5510 sayılı Kanunun 86 ncı maddesinin ikinci ve dördüncü fıkrası
Görüleceği üzere mevzuat hükümlerine göre çalışanlara dair eksik gün belgeleri 10 yıl süreyle saklanmalı ve istenilmesi halinde onbeş gün içinde ibraz edilmelidir. 15- Devamsızlık koduyla eksik gün sayısı bildirilen çalışana dair herhangi bir sebeple eksik gün belgelerinin (devamsızlık tutanakları) Kurumca istenilmesi ve işverence kişinin işe geç gelme halini belirtir tutanakların ibraz edilmesi halinde belgeler geçersiz sayılarak çalışanın prim ödeme gün sayısı 30’a tamamlanacak, işyerine idari para cezası uygulanacaktır. Devamsızlık tutanağının geçerli sayılabilmesi için diğer şartlar haricinde tam bir gün işe gelmeme halini belirtir olması gerekmektedir.
