Yabancı Çalışanın İşe Başlama Tarihi ve İşe Giriş Bildirgesinin Verilme Tarihi Ne Olmalı ?

Yabancı uyruklu kişilerin ülkemizde çalışmaları için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı/Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğünden çalışma izninin alınması gerekmektedir. Çalışma izin başvuruları yabancı uyruklu kişiyi çalıştıracak işverenler tarafından yabancı uyruklu kişinin çalışacağı SGK işyeri dosyası (26 haneli SGK Sicil Numarası) özelinde yapılmakta ve işe giriş işlemleri yine bu dosyadan gerçekleştirilmektedir. Bu kişilere dair verilecek işe giriş bildirgelerinin verilme süresi detayları aşağıda yer aldığı gibi 30 gündür.

İşverenlerin;

• Çalışma izin belgesindeki izin başlangıç tarihinden itibaren 30 gün içinde,
• Çalışma izin belgesinin işverene gönderildiği tarih/tebliğ tarihi ile çalışma izin tarihinin
  farklı olması halinde çalışma izin belgesinin işverene gönderildiği tarihten/tebliğ tarihinden
  itibaren 30 günlük süre içinde, sigortalı işe giriş bildirgesi düzenleyerek Kuruma vermeleri halinde bildirge yasal sürede verilmiş sayılacaktır.

2013/11 sayılı SGK Genelgesi

Uygulamada çalışma izin belgesinin onayına dair bilgilendirme/tebliğ işlemleri işverenin başvuru aşamasında belirttiği e-posta adresine yapılmaktadır. İşverene gönderilen örnek bir bilgilendirme e-postası (ONAY MAILI) aşağıdaki gibidir. Bu e-postada bildirim yani tebliğ tarihi ve çalışma izninin başlangıç tarihi ayrı ayrı belirtilmektedir. Tarihlerin farklılık içermesi durumunda işe giriş bildirgesinin verilme süresi bildirim tarihi itibariyla hesaplanmalıdır.

İşveren sigortalı işe giriş bildirgesini verirken işlemin cezalı olduğu yönünde uyarı mesajı alabilir. Bu durum yabancı uyruklu çalışanların çalışma izin otomasyonu ile SGK işe giriş uygulamasının doğrudan entegre çalışmamasından kaynaklanmaktadır. Yukarıda belirtilen sürelere uygun olduğu takdirde bu uyarı mesajı yok sayılarak işe giriş bildirgesi verilecektir.

İşe Giriş Bildirgesini Bu Sürelere Uygun Verdik Ama SGK İdari Para Cezası Uyguladı. İtiraz Edilebilir mi?

İşveren işe giriş bildirgesini yasal süresinde verdiği halde SGK tarafından idari para cezası yaptırımına uğrayabilmektedir. Daha önceden de değindiğimiz gibi Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü e-İzin sistemi ile SGK İşe Giriş Uygulamasının doğrudan bir entegrasyonu bulunmamaktadır. Bu nedenle yabancı uyruklu çalışanlara dair bir gün önce verilen işe giriş bildirgeleri dışındaki bildirgeler otomatik olarak Kurum İPC listesine girmektedir. Kurum çalışanı bu cezaları tebliğe çıkartmadan evvel çalışma izinlerinin takibi için SGK’ya açılan ekrandan izin bilgilerini sorgulamakta ve 30 gün içerisinde verilen işe giriş bildirgelerini listeden çıkartmaktadır. Fakat nadiren de olsa bu istisnai hâl gözden kaçırılarak işverene ceza tebligatı gönderilebilmektedir. İşverenin bu cezaya itiraz etmesi durumunda (tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içerisinde) idari para cezası komisyonu tarafından ceza kaldırılmaktadır.

Ceza Çekincesiyle İşe Giriş Bildirgesini Fiili Duruma Aykırı Vermemek Gerekir

Mevcut uygulamada yabancı uyruklu çalışana dair işe giriş bildirgesini verme aşamasında, yukarıda bahsettiğimiz uyarı mesajının da etkisiyle işe giriş bildirgesindeki işe başlama tarihi bir gün sonra olacak şekilde verilebilmektedir. Bir diğer deyişle işveren “ne olur ne olmaz” anlayışı ile yabancı uyruklu çalışanın işe başlama tarihini bir gün sonra olacak şekilde bildirge düzenleyerek SGK sistemine göndermektedir. Ancak eğer fiili durum böyle değilse ileride doğabilecek herhangi bir işçi-işveren uyuşmazlığında veya rutin bir denetim sırasında bu konu işverenin kayıt dışı/sigortasız işçi çalıştırmaya yönelik idari para cezası yaptırımlarına uğramasına sebebiyet verebilecektir. Bu bakımdan mevzuatın tanımış olduğu kolaylığı ceza uygulanır çekincesiyle kullanmamak doğru değildir.

Yabancı Uyruklu İşçiler En Geç Ne Zaman İşe Başlamalı ?

Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği’nin “Çalışmaya başlama”  başlıklı 25 inci maddesine göre yurtiçinden yapılan çalışma izni başvurularında yabancının çalışma izninin başlangıç tarihinden itibaren bir ay içerisinde çalışmaya başlaması zorunludur.

Yurtdışından yapılan başvurularda ise yabancının yurda giriş tarihinden itibaren bir ay içerisinde ve her halükarda çalışma izninin başlangıç tarihinden itibaren altı ay içerisinde çalışmaya başlaması zorunludur.

Bu sürelerde yabancı çalışanın işe başlamaması çalışma izninin iptaline yol açmaktadır. Fakat bu sürelerin SGK yükümlülükleri ile bir ilgisi yoktur. SGK için geçerli süre tebliğ/bildirim tarihinden itibaren 30 gündür. Bu husus maalesef sıklıkla karıştırılmaktadır.

Hasan Bilecen

Denetmen, Sosyal Güvenlik Kurumu